Wat begon als een week van diplomatie in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba, eindigde vrijdagavond 17 oktober in stilte: de ledenvergadering van het VN-klimaatpanel IPCC sloot zonder overeenstemming over de tijdlijn en de begroting van het komende, zevende evaluatierapport.2 Daarmee staat de wetenschappelijke basis voor het internationale klimaatbeleid voorlopig zonder duidelijke publicatiedatum.
Het IPCC bundelt het werk van honderden klimaatwetenschappers uit 195 lidstaten en geldt wereldwijd als hét wetenschappelijke referentiepunt voor klimaatbeleid. In het Parijse klimaatakkoord is afgesproken de opwarming te beperken tot ruim onder 2 graden, met liever 1,5 graad. Op de klimaattop van 2028 moet worden getoetst hoe ver de wereld daarmee gevorderd is: de zogenaamde global stocktake. Precies vóór die top wilden Nederland, andere Europese landen en kleine eilandstaten het nieuwe rapport op tafel hebben, zodat de besprekingen op de actueelste wetenschap konden steunen.1
Verzet van een aantal landen
Het akkoord strandde met name op verzet van Saudi-Arabië en India, samen met een groep armere landen. Zij willen het rapport pas ná de klimaattop van 2028, naar eigen zeggen omdat wetenschappers in armere landen meer tijd nodig hebben om hun bijdrage te leveren. Critici, onder wie IPCC-expert Kari De Pryck van de Universiteit van Lausanne, wijzen erop dat landen als Saudi-Arabië, Rusland en China deze discussie ook inzetten om fossiele belangen te beschermen.1 IPCC-voorzitter Jim Skea probeerde vlak voor het eind nog de begroting voor 2027 erdoor te drukken, zodat de wetenschappers konden doorwerken — ook dat lukte niet.2
De rol van de Verenigde Staten
Begin dit jaar trokken de Verenigde Staten zich onder president Trump terug uit het IPCC, waarmee het panel een belangrijke financier en een groep als vrijwel onmisbaar gezien klimaatwetenschappers verloor. Deskundigen sluiten niet uit dat de huidige patstelling mede door dat vertrek is ontstaan: zonder Amerika verschuiven de machtsverhoudingen binnen het panel.2
Wat het voor Nederland betekent
De Nederlandse delegatie wordt onafhankelijk geadviseerd door klimaatexpert Leo Meyer, die sinds 1995 bij het IPCC betrokken is. Voor Nederlandse klimaatwetgeving en -doelen verandert er op korte termijn weinig — de EU-kaders blijven bestaan. Maar een vertraagd IPCC-rapport betekent dat de grote, mondiale kennisbundeling die normaal vóór een klimaattop verschijnt, er in 2028 mogelijk niet is. De strijd gaat mogelijk door achter de schermen op de klimaattop COP31 in Turkije, eind volgende maand.
Wat nog onzeker is
- Vast staat nog niet dat het rapport daadwerkelijk te laat komt; zonder akkoord is normaal doorwerken in de eerste maanden van 2027 vrijwel onmogelijk, aldus de NOS (17 oktober 2026).2
- De motieven van de vertragende landen zijn omstreden: het gebrek aan wetenschappelijke capaciteit in armere landen en de bescherming van fossiele belangen staan naast elkaar in de berichtgeving.