Met de rubriek ‘Wist je dat…’ publiceert AIQmilieu elke maand een kort, feitelijk weetje over milieu, natuur en leefomgeving — van historische teeltkennis en levende genenbanken tot nieuwe metingen en technologie. Deze maand gaan we terug naar het jaar 1595. Waarom? Omdat de oudste gekweekte tulp van Nederland… nog steeds bestaat. En elk voorjaar gewoon weer bloeit.
De oudste tulp van Nederland stamt uit 1595
In de Hortus Bulborum in het Noord-Hollandse Limmen (gemeente Castricum) groeit de oudste gekweekte tulp die we kennen: ‘Duc van Tol Red and Yellow’, een lage, vroegbloeiende tulp met rood-gele bloembladeren die teruggaat tot 1595.1 De tuin is de enige ter wereld die volledig is gewijd aan historische bol- en knolgewassen. Naast duizenden tulpenrassen staan er ook oudste narcissen: de ‘Dubbele Kampernelle’ is bekend sinds 1601, en de oudste keizerskroon (Fritillaria imperialis ‘Prolifera’) werd al in 1577 beschreven.2
Een levende genenbank met duizenden historische rassen
De Hortus Bulborum werd in 1928 opgericht door Pieter Boschman, hoofdonderwijzer en tuinbouwleraar in Limmen, samen met hyacintenveredelaar Willem de Mol. Boschman zag rond 1924 hoe oude tulpenrassen — soms honderden jaren oud — dreigden te verdwijnen en begon ze te verzamelen. De collectie omvat inmiddels (bronnen noemen verschillende totalen) zo’n 2.500 tot 2.650 tulpenrassen, circa 1.100 narcissen, ±100 hyacinten, ±50 tot 100 krokussen en ±15 tot 25 fritillaria’s.1 De tuin is opgenomen in de Stichting Nationale Plantencollectie en wordt beheerd door vrijwilligers.
Waarom een oude tulp belangrijk is voor de landbouw van nu
De Hortus Bulborum is geen museumstuk, maar een levende genenbank. Bollenkwekers en veredelaars gebruiken het oude genetisch materiaal om nieuwe rassen te ontwikkelen — bijvoorbeeld met betere ziekteresistentie of aanpassing aan een veranderend klimaat. Oude rassen vormen daarmee een reservoir aan eigenschappen die in de moderne veredeling zeldzaam zijn geworden. Samen met de Nederlandse genenbank van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) in Wageningen behoedt de tuin een deel van het biocultureel erfgoed van de bollenteelt voor vergetelheid.2
- Behoud: historische rassen die commercieel niet meer geteeld worden, blijven bestaan.
- Bron: veredelaars vinden eigenschappen zoals resistentie in oud materiaal.
- Erfgoed: de tuin bewaart de geschiedenis van de Hollandse bollenteelt, van de tulpmanie tot nu.
Bekijk het zelf
De Hortus Bulborum is ieder voorjaar open, globaal van eind maart tot half mei, aan de Zuidkerkenlaan 23a in Limmen. Actuele openingstijden en informatie: hortus-bulborum.nl.
Bronnen
- Hortus Bulborum — bezoekersinformatie en bezoekersgids (collectiecijfers, geraadpleegd 13 oktober 2026) hortus-bulborum.nl ↩
- Wikipedia — Hortus Bulborum (Limmen), geraadpleegd 27 oktober 2026 nl.wikipedia.org ↩