Bij 71 procent van de onderzochte Nederlandse bloeddonoren lag de hoeveelheid PFAS in het bloed in 2025 boven de gezondheidskundige grenswaarde. Klinkt veel — en dat is het ook. Maar bij het eerdere RIVM-onderzoek, met bloed uit 2016 en 2017, gold dat nog voor 99 procent van de deelnemers.1 De daling is bemoedigend, en tegelijk is de boodsheet: PFAS zit nog steeds op grote schaal in het lichaam van volwassen Nederlanders.
Wat is PFAS ook alweer?
PFAS is de verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen. Ze zijn razend populair in de industrie omdat ze water, vet en vuil afstoten — handig in coatings, industriële processen en sommige consumentenproducten. De keerzijde: veel van deze stoffen breken vrijwel niet af in het milieu en hopen zich op in mensen, dieren, bodem en water.2
Wat het onderzoek deed
Het RIVM onderzocht bloed dat in 2025 werd afgenomen bij volwassen bloeddonors van 18 tot 78 jaar. Vrijwel alle deelnemers hadden minimaal twee soorten PFAS in hun bloed. Bij 71 procent lag de gemeten gezamenlijke PFAS-belasting boven de gezondheidskundige grenswaarde; de concentraties waren gemiddeld duidelijk lager dan bij het eerdere landelijke onderzoek met bloed uit 2016 en 2017.1
Boven de grenswaarde — wat betekent dat?
Een waarde boven de gezondheidskundige grenswaarde betekent niet dat iemand direct ziek wordt. De grens is bedoeld als signaal voor langdurige blootstelling: bij een structureel hogere PFAS-belasting kunnen gezondheidseffecten niet worden uitgesloten. Het RIVM noemt onder meer mogelijke effecten op het immuunsysteem. Hoe groot het risico voor één persoon is, hangt af van de precieze stoffen, de blootstellingsduur, erfelijke aanleg en iemands verdere gezondheid.1
De daling laat zien dat maatregelen werken
De afname past bij de geleidelijke vermindering van enkele bekende PFAS, zoals PFOS, PFOA en PFHxS — stoffen waarvoor beperkingen of verboden zijn ingevoerd. Minder gebruik en minder uitstoot leiden uiteindelijk tot lagere concentraties in milieu, voedsel en het menselijk lichaam.
Dat effect is belangrijk, want PFAS-blootstelling is vooral een kwestie van lange adem. De stoffen verdwijnen langzaam uit het lichaam en mensen krijgen ze binnen via meerdere routes: voedsel, drinkwater, huisstof, lucht en contact met materialen. Een dalende bloedwaarde is dus geen snelle overwinning, maar wél het bewijs dat bronaanpak werkt: minder produceren, gebruiken en uitstoten.
Extra aandacht voor Dordrecht en de Westerschelde
Het RIVM keek in dit onderzoek extra naar de regio Dordrecht en de omgeving van de Westerschelde — gebieden waar bekend is dat PFAS in het milieu terecht is gekomen. Bij inwoners van de regio Dordrecht werd iets meer PFOA gemeten dan gemiddeld in de rest van Nederland. Aan de noordkant van de Westerschelde waren drie PFAS hoger; in Zeeuws-Vlaanderen, aan de zuidkant, zelfs zeven. Voor die laatste groep inwoners waren dit de eerste bloedmetingen.1
Een hogere waarde in bloed betekent niet automatisch dat iemand ziek is of zal worden. Wel wijst ze erop dat de blootstelling in deze regio’s groter is dan elders, en dat het voorkomen van nieuwe emissies daar extra urgent blijft.
Geen acute paniek, wel reden tot actie
De gezondheidskundige grenswaarde is geen drempel waarboven iemand onmiddellijk klachten krijgt. Het RIVM benadrukt dat mensen niet acuut ziek worden van een overschrijding; mogelijke effecten — zoals een minder goede reactie op vaccinaties — gaan over de lange termijn. De kern is dubbel en helder:
- De daling van PFAS in bloed is positief en onderstreept dat beperkingen op schadelijke stoffen effect hebben.
- Het aandeel van 71 procent boven de gezondheidskundige grenswaarde blijft fors.
- Regionale verschillen rond Dordrecht en de Westerschelde vragen om blijvende monitoring en aanpak bij de bron.
- Burgers kunnen PFAS niet volledig zelf vermijden; de grootste winst zit in strengere emissiebeperking, vervanging van niet-essentiële PFAS en bescherming van bodem, water en voedselketen.
Het RIVM onderzoekt inmiddels verder welke gezondheidseffecten samenhangen met hogere concentraties, en of die vaker voorkomen rond Dordrecht en de Westerschelde. Herhaalde metingen moeten uitwijzen of de dalende trend doorzet.1
Lees ook in dit dossier
- PFAS: wat betekent totale blootstelling voor de veiligheid van ons drinkwater? (28 september 2026)
- PFAS in drinkwater: hoe veilig is Nederlands kraanwater? (28 oktober 2026)
Bronnen
- RIVM — PFAS in bloed van volwassenen in Nederland. Een studie onder bloeddonors (29 september 2026) rivm.nl ↩
- RIVM — PFAS: achtergrond en gezondheidsadviezen rivm.nl ↩
Dit artikel is bedoeld als toegankelijke uitleg en vervangt geen individueel medisch advies.